Sáu yếu tố bắt buộc của thông báo DMCA hợp lệ theo 17 U.S.C. §512(c)(3): giải thích từng yếu tố và lỗi hay gặp

Một thông báo DMCA chỉ có hiệu lực khi là văn bản gửi tới đại diện được chỉ định của nhà cung cấp dịch vụ và có "về cơ bản" sáu yếu tố liệt kê tại 17 U.S.C. §512(c)(3)(A): chữ ký, xác định tác phẩm, xác định nội dung vi phạm, thông tin liên hệ, tuyên bố thiện chí và tuyên bố chính xác kèm cam kết về tội khai man. Thiếu yếu tố nào, nền tảng có thể trả đơn hoặc coi như chưa nhận được thông báo hợp lệ. Bài này đọc từng yếu tố theo nguyên văn trên văn bản 17 U.S.C. §512 của Viện Thông tin pháp luật Đại học Cornell và chỉ ra lỗi người Việt hay mắc.

Vì sao phải đủ sáu yếu tố: hệ quả của §512(c)(3)(B)

Nhiều người nghĩ thông báo DMCA chỉ là một lá thư lịch sự xin gỡ bài. Thực ra luật quy định hệ quả rất cụ thể. Theo §512(c)(3)(B)(i), thông báo "không tuân thủ đáng kể" các yếu tố tại mục (A) sẽ không được tính khi xét xem nhà cung cấp đã biết, hoặc đã nhận thức được, hành vi xâm phạm hay chưa. Nói gọn: đơn thiếu yếu tố thì về mặt pháp lý, nhà cung cấp có thể coi như chưa được báo.

Luật có một tấm lưới đỡ tại §512(c)(3)(B)(ii): nếu thông báo thiếu một số yếu tố nhưng vẫn đủ ba yếu tố (ii), (iii), (iv), tức xác định tác phẩm, xác định nội dung vi phạm và thông tin liên hệ, thì nhà cung cấp chỉ được coi thông báo là không hợp lệ khi họ đã nhanh chóng tìm cách liên hệ bạn hoặc có bước hợp lý khác để giúp bạn gửi lại cho đủ. Vì vậy, ba yếu tố này là phần không bao giờ được sai.

Sáu yếu tố, từng cái một

Yếu tố (i): chữ ký của người có thẩm quyền

Nguyên văn: "A physical or electronic signature of a person authorized to act on behalf of the owner of an exclusive right that is allegedly infringed." Tức chữ ký vật lý hoặc điện tử của người được phép hành động thay chủ sở hữu độc quyền bị cho là bị xâm phạm.

Chữ ký điện tử ở đây không đòi chứng thư số. Trên biểu mẫu web của YouTube, bạn ký bằng cách gõ họ tên pháp lý đầy đủ. Trong thư điện tử, dòng "/s/ Nguyen Van A" kèm họ tên đầy đủ là cách viết thường gặp.

Lỗi hay gặp: ký bằng biệt danh, tên kênh hoặc tên thương hiệu thay vì họ tên thật; nhân viên công ty ký nhưng không nêu mình ký với tư cách gì; người làm hộ ký tên mình mà không có uỷ quyền của chủ tác phẩm.

Yếu tố (ii): xác định tác phẩm bị xâm phạm

Nguyên văn: "Identification of the copyrighted work claimed to have been infringed, or, if multiple copyrighted works at a single online site are covered by a single notification, a representative list of such works at that site." Nghĩa là nêu rõ tác phẩm bị xâm phạm; nếu nhiều tác phẩm tại cùng một trang được gộp trong một thông báo thì có thể nêu danh sách đại diện.

Cách làm tốt: mô tả tác phẩm bằng tên, loại hình, ngày công bố lần đầu và đường dẫn tới bản gốc của bạn. Ví dụ: bài viết "Cách ủ phân trùn quế tại nhà", đăng lần đầu trên website của bạn ngày cụ thể, kèm đường dẫn.

Lỗi hay gặp: chỉ viết "nội dung của mình" mà không nêu tác phẩm nào; dẫn tới bản gốc đã bị xoá; khiếu nại một ảnh nhưng đính kèm đường dẫn tới cả thư mục ảnh.

Yếu tố (iii): xác định nội dung vi phạm và vị trí của nó

Nguyên văn: "Identification of the material that is claimed to be infringing ... and information reasonably sufficient to permit the service provider to locate the material." Bạn phải chỉ ra nội dung bị cho là vi phạm và cung cấp thông tin đủ hợp lý để nhà cung cấp tìm ra nó.

Thông tin "đủ hợp lý" trong thực tế gần như luôn là đường dẫn trực tiếp tới từng nội dung. Với video dài chỉ chép một đoạn, ghi thêm mốc thời gian bắt đầu và kết thúc.

Lỗi hay gặp: dán đường dẫn trang chủ hoặc trang kênh; dán đường dẫn rút gọn đã hết hạn; dán đường dẫn kết quả tìm kiếm thay vì trang đích; gửi ảnh chụp màn hình mà không có đường dẫn.

Yếu tố (iv): thông tin để liên hệ người khiếu nại

Nguyên văn: "Information reasonably sufficient to permit the service provider to contact the complaining party, such as an address, telephone number, and, if available, an electronic mail address." Luật nêu ví dụ địa chỉ, số điện thoại và thư điện tử nếu có.

Người Việt nên ghi địa chỉ đầy đủ kèm "Viet Nam", số điện thoại có mã quốc gia +84. Cân nhắc kỹ chuyện riêng tư: YouTube cho biết sẽ chia sẻ tên và email của người khiếu nại với người đăng bị gỡ, còn địa chỉ và số điện thoại được giữ kín trừ khi được yêu cầu trong một vụ kiện (trang trợ giúp YouTube).

Lỗi hay gặp: dùng email cá nhân rồi bị người vi phạm nhắn tin quấy rối; ghi email không ai đọc nên bỏ lỡ yêu cầu bổ sung của nền tảng.

Yếu tố (v): tuyên bố thiện chí

Nguyên văn: "A statement that the complaining party has a good faith belief that use of the material in the manner complained of is not authorized by the copyright owner, its agent, or the law." Bạn tuyên bố mình tin một cách thiện chí rằng việc sử dụng đó không được chủ sở hữu, người đại diện của chủ sở hữu hoặc pháp luật cho phép.

Chữ "or the law" là chỗ quan trọng: trước khi ký câu này, bạn phải tự hỏi việc sử dụng kia có thể nằm trong ngoại lệ pháp luật cho phép không, chẳng hạn trích dẫn để bình luận. Gửi DMCA cho một bài phê bình có trích ngắn tác phẩm của bạn là rủi ro.

Yếu tố (vi): tuyên bố chính xác và cam kết về tội khai man

Nguyên văn: "A statement that the information in the notification is accurate, and under penalty of perjury, that the complaining party is authorized to act on behalf of the owner of an exclusive right that is allegedly infringed." Hai vế: thông tin trong thông báo là chính xác; và, chịu hình phạt về tội khai man, người khiếu nại có quyền hành động thay chủ sở hữu.

Đọc kỹ sẽ thấy cụm "under penalty of perjury" gắn với vế về thẩm quyền, không gắn với toàn bộ nhận định về xâm phạm. Dù vậy, đừng vì thế mà xem nhẹ phần còn lại: §512(f) vẫn buộc người cố ý khai sai đáng kể rằng nội dung là vi phạm phải bồi thường thiệt hại, gồm chi phí và phí luật sư.

Bảng tóm tắt: yếu tố, cách viết, lỗi khiến đơn bị trả

Yếu tố	Bạn cần đưa gì	Lỗi khiến đơn bị trả
(i) Chữ ký	Họ tên pháp lý, ký tay hoặc gõ tên	Ký bằng tên kênh, không nêu tư cách
(ii) Tác phẩm	Tên, loại hình, đường dẫn bản gốc	Mô tả chung chung, bản gốc đã xoá
(iii) Nội dung vi phạm	Đường dẫn trực tiếp từng nội dung, mốc thời gian nếu là video	Đường dẫn kênh, đường dẫn rút gọn, chỉ có ảnh chụp
(iv) Liên hệ	Địa chỉ, điện thoại +84, email	Email không ai đọc, thiếu quốc gia
(v) Thiện chí	Câu tuyên bố đúng ý luật	Bỏ cụm "or the law", sửa thành lời cảm thán
(vi) Chính xác	Câu tuyên bố có "under penalty of perjury"	Thiếu hẳn cam kết, hoặc người ký không có thẩm quyền

Ba lỗi ngoài sáu yếu tố mà người Việt hay vấp

Gửi sai nơi nhận

§512(c)(3)(A) nói thông báo phải gửi tới "designated agent", tức đại diện được nhà cung cấp chỉ định để nhận thông báo. Gửi vào hộp thư hỗ trợ khách hàng, nhắn tin cho trang mạng xã hội hay bình luận dưới bài không phải là gửi cho đại diện được chỉ định. Với nền tảng lớn, hãy dùng biểu mẫu bản quyền của họ; với nhà cung cấp lưu trữ, tra danh bạ đại diện của Cục Bản quyền Mỹ.

Viết như thư than phiền

Một thư dài kể chuyện bị chép bài, kèm lời lẽ nặng nề, thường khó xử lý hơn một thư ngắn có đủ sáu mục rõ ràng. Người xử lý đơn ở nền tảng đọc hàng loạt thông báo; họ cần tìm thấy nhanh từng yếu tố.

Gộp quá nhiều thứ vào một đơn

Gộp nội dung trên nhiều trang web khác nhau, hoặc gộp khiếu nại bản quyền với khiếu nại nhãn hiệu, mạo danh, bôi nhọ vào một thư là cách dễ khiến đơn bị trả. Mỗi nhà cung cấp một thông báo; mỗi loại quyền một kênh.

Danh sách kiểm cuối cùng trước khi bấm gửi

1. Người ký có đúng là chủ sở hữu, hoặc có văn bản uỷ quyền của chủ sở hữu không?
2. Mỗi tác phẩm đã có tên và đường dẫn tới bản gốc chưa?
3. Mỗi nội dung vi phạm đã có đường dẫn trực tiếp, đã mở thử và còn hoạt động chưa?
4. Email liên hệ có người đọc hằng ngày trong ít nhất vài tuần tới không?
5. Bạn đã tự hỏi việc sử dụng kia có thể là trích dẫn hợp pháp hay chưa?
6. Hai câu tuyên bố đã đúng ý luật, đủ cụm "under penalty of perjury" chưa?
7. Đã chụp màn hình nội dung vi phạm có ngày giờ để lưu chứng cứ chưa?

Sáu yếu tố này nghe có vẻ thủ tục, nhưng chúng chính là ranh giới giữa một lá thư nền tảng phải xử lý và một lá thư họ có thể bỏ qua. Làm đúng ngay lần đầu tiết kiệm cho bạn nhiều ngày chờ đợi và trao đổi qua lại.